Χλωρίδα της Πιερίας

Ο Όλυμπος, το υψηλότερο βουνό της Ελλάδας (2.917 μ.) είναι μυθικό βουνό, ένα παγκόσμιο μνημείο φυσικής κληρονομιάς και πόλος έλξης αμέτρητων επισκεπτών. Ο Όλυμπος και τα Πιέρια όρη, ως συνέχεια του ορεινού όγκου, παρουσιάζουν τεράστιο βοτανολογικό ενδιαφέρον και η πλούσια χλωρίδα που ξεπερνά τα 1750 είδη φυτών είναι μια τεράστια φυσική κληρονομιά. Η παρατήρηση των λουλουδιών, δίνει μια άλλη διάσταση στις πεζοπορικές διαδρομές και συμπληρώνει την εμπειρία και τις γνώσεις μας στην κατανόηση του κόσμου που μας περιβάλλει.Bird watching είναι το κίνημα που ξύπνησε το ενδιαφέρον για τον κόσμο των πτηνών. Wildflower watching θα μπορούσε να γίνει το αντίστοιχο για την παρατήρηση των αγριολούλουδων και της χλωρίδας γενικότερα. Αφήνοντας τα βήματα μας από το βουνό παίρνουμε μαζί μόνο τις αναμνήσεις, μερικές φωτογραφίες και δίνουμε τη διαβεβαίωση ότι το θαύμα της φύσης θα συνεχίσει να υπάρχει και για τους άλλους για να το απολαύσουν. Όλο το φωτογραφικό υλικό που δημοσιεύεται στο blog είναι από προσωπικές καταγραφές και η παρουσίαση των φυτών συνδιάζεται με την περίοδο ανθοφορίας και καταγραφής σε συγκεκριμένο χρόνο και περιοχή του Ολύμπου. Χρήσιμα είναι τα σχόλιά σας και οι παρατηρήσεις σας για τη βελτίωση και τη διόρθωση ακόμη στοιχείων που δημοσιεύονται.

"Ο ερευνητής πρέπει να ακολουθεί αυτό που ψάχνει, αλλά και να βλέπει αυτό που δεν έψαχνε". Κλοντ Μπερνάρ

Μετάφραση σε άλλη γλώσσα

English French German Spain Italian Dutch Russian Portuguese Japanese Korean Arabic Chinese Simplified

Κυριακή, 31 Μαρτίου 2013

Λευκόιο το θερινό- Leucojum aestivum L.

Λευκόιο το θερινό-Leucojum aestivum L.

Summer Snowflake or Loddon Lily

Λευκόιο το θερινό- Leucojum aestivum L. Όλυμπος 31-3-13

 Άλλο ένα μονοκοτυλήδονο της οικογένειας Amaryllidaceae με 10 περίπου είδη ως επί το πλείστον μεσογειακά και της Κ. Ευρώπης με εξάπλωση από τα Πυρηναία μέχρι τη Ρουμανία και τη Δ. Ρωσία.   Το λευκόιο είναι πόα βολβόρριζη με φύλλα γραμμοειδή,ημικυλινδρικά. Τα άνθη είναι λευκά, στικτά, πράσινα στις άκρες, με 6 τέπαλα και κίτρινους ανθήρες.Έχει καλλιεργηθεί και ως καλλωπιστικό φυτό. Είναι είδος κοινό σε όλη την Ελλάδα. 



Λευκόιο το θερινό- Leucojum aestivum L. Όλυμπος 31-3-13

Λευκόιο το θερινό- Leucojum aestivum L. Όλυμπος 31-3-13

Λευκόιο το θερινό- Leucojum aestivum L. Όλυμπος 31-3-13

Λευκόιο το θερινό- Leucojum aestivum L. Όλυμπος 31-3-13

Λευκόιο το θερινό- Leucojum aestivum L. Όλυμπος 31-3-13

Λευκόιο το θερινό- Leucojum aestivum L. Όλυμπος 31-3-13

Παρασκευή, 29 Μαρτίου 2013

Ανεμώνες του Ολύμπου

Οι Ανεμώνες (αγριολαλέδες, αγριοπαπαρούνες) μοιάζουν με χρωματιστές μαργαρίτες και ορισμένα είδη μοιάζουν αλλά διαφέρουν από τις παπαρούνες. Τα φύλλα είναι στη βάση του φυτού και λίγο πιο κάτω από το άνθος  ο βλαστός φέρει μία ομάδα από 3-4 άμισχα φύλλα, που διαιρούνται σε λεπτούς λοβούς. Τα άνθη, είναι μεγάλα και εντυπωσιακά. Το περιάνθιο αποτελείται από 5-18 πεταλόμορφα μέρη με  ποικίλα χρώματα, ροζ, κόκκινο, πορφυρό, μωβ ή άσπρο. Είναι ένα γένος της βορείου εύκρατης ζώνης με 150 περίπου είδη. Στην Πιερία έχουν καταγραφεί τα είδη: Anemone apennina, A. blanda, A. hortensis, A. pavonina, A. nemorosa













Τρίτη, 26 Μαρτίου 2013

Anemonoides nemorosa (L) Holub

Ανεμώνη η δασόφιλος - Anemonoides nemorosa (L) Holub

Συν.: Anemone nemorosa L. 

Enlgish name: Wood anemone

Η κομψή αυτή ανεμώνη έχει λευκά ντελικάτα άνθη και έρπων ρίζωμα. Ο ανθοφόρος βλαστός της είναι απλός, όρθιος και κυμαίνεται από 10-30 εκ. Τα φύλλα της βάσης είναι τριμερή, μακρόμισχα και αναπτύσσονται συνήθως μετά την άνθηση. Τα φύλλα του βλαστού μοιάζουν με της βάσης, είναι παλαμοειδώς τριμερή, έμμισχα και φέρουν αραιό τρίχωμα. Τα μέλη του περιανθίου είναι 6-7 μήκους 10-20 χιλ., επιμήκη ελλειπτικά, λευκά (η ροδίζοντα από κάτω) που ανοίγουν πλήρως μόνο σε πολύ φως και ακολουθούν την κατεύθυνση του ήλιου. Οι ανθήρες είναι κίτρινοι. Ανθίζει Μάρτιο έως Μάιο. Φύεται σε υγρά κράσπεδα των φυλλοβόλων δασών. Θεωρείται είδος κοινό σε φυλλοβόλα δάση, στα περισσότερα μέρη της Ευρώπης. Προκαλεί φουσκάλες στο δέρμα και στο παρελθόν έχει χρησιμοποιηθεί ως συστατικό σε φάρμακα. Τη συναντήσαμε στον Κάτω Όλυμπο.

Ανεμώνη η δασόφιλος - Anemonoides nemorosa (L) Holub, Κάτω Όλυμπος, 15-4-2012


Ανεμώνη η δασόφιλος - Anemonoides nemorosa (L) Holub, Κάτω Όλυμπος, 15-4-2012

 

 

 


 

Δευτέρα, 25 Μαρτίου 2013

Ανεμώνη η χαριέσσα - Anemone blanda Schott & Kotschy




Ανεμώνη η χαριέσσα (Ανεμώνη του βουνού) - 
Anemone blanda Schott & Kotschy

Syn: Anemone apennina Boiss. 
 English name: Grecian Windflower

Πολυετές φυτό με άνθη ανυκτοκύανα  ή λευκά και ανθήρες κίτρινους. Τα σέπαλα είναι στενά και επιμήκη,  πολλά σε αριθμό. Τα φυλλάρια του σπονδύλου είναι τρίλοβα και οδοντωτά. Τα φύλλα της βάσης μοιάζουν με αυτά του σπονδύλου, αλλά είναι μεγαλύτερα σε μέγεθος. Το ρίζωμα είναι σφαιρικό ή ακανόνιστος κόνδυλος. Απαντάται σε υγρές πετρώδεις θέσεις στα μακκί, σε θαμνώνες φυλλοβόλλων και δάση της Pinus nigra από τα 300 έως τα 1100 μ. Ανθίζει από το Φεβρουάριο έως τις αρχές Μαίου. 



Ανεμώνη η χαριέσσα (Ανεμώνη του βουνού) - Anemone blanda Schott & Kotschy, Όλυμπος,31-3-2012



Ανεμώνη η χαριέσσα (Ανεμώνη του βουνού) - Anemone blanda Schott & Kotschy, Όλυμπος,18-3-2010

Ανεμώνη η χαριέσσα (Ανεμώνη του βουνού) - Anemone blanda Schott & Kotschy, Όλυμπος, 28-3-2011



Ανεμώνη η χαριέσσα (Ανεμώνη του βουνού) - Anemone blanda Schott & Kotschy, Όλυμπος,18-3-2010



Ανεμώνη η χαριέσσα (Ανεμώνη του βουνού) - Anemone blanda Schott & Kotschy, Όλυμπος,18-3-2013







Κυριακή, 24 Μαρτίου 2013

Saxifraga federici-augusti subsp. grisebachii (Degen & Dörfl.) D.A.Webb

Saxifraga federici-augusti subsp. grisebachii (Degen & Dörfl.) D.A.Webb
Συν: Saxifraga grisebachii Degen & Dörfl.
Οι Σαξιφράγες είναι το μεγαλύτερο γένος στην οικογένεια Saxifragaceae με 440 περίπου είδη φυτών. Είναι πόες πολυετείς σπανίως μονοετείς ή διετείς. Τα φύλλα σχηματίζουν στη βάση ρόδακα. Χαρακτηριστικό γνώρισμα των φύλλων είναι η παρουσία στις  άκρες υδροφόρων ραγάδων από τις οποίες εκκρίνεται ανθρακικό ασβέστιο το οποίο μετά την εξάτμιση αποτίθεται υπό μορφή λευκών στιγμάτων ή πόρων. Οι σαξιφράγες είναι φυτά ορεινά, ψυχρόφιλα που αγαπούν πετρώδεις θέσεις και γι αυτό καλλιεργούνται ως διακοσμητικά φυτά κήπου(αγγλικά rock garden).
H Saxifraga federici-augusti subsp. grisebachii  μοιάζει με την Saxifraga sempervivum (συνήθως σε υψόμετρο 900-2900 μ. στον Όλυμπο). Ο ανθοφόρος βλαστός, χνουδωτός 10-18 εκ. φέρει ταξιανθία σε βότρυ με 15-25 πορφυρορόδινα άνθη. Στον Όλυμπο συναντάται από τα 500-1700 μ. σποραδικά σε βραχώδεις σχισμές και χαράδρες.Το είδος το συναντήσαμε  στον Όλυμπο(Παπα ρέμα) στα 500 μ. στις 24-3-13.
Saxifraga federici-augusti subsp. grisebachii (Degen & Dörfl.) D.A.Webb , Όλυμπος 500 μ. 24-3-13

Saxifraga federici-augusti subsp. grisebachii (Degen & Dörfl.) D.A.Webb , Όλυμπος 500 μ. 24-3-13

Saxifraga federici-augusti subsp. grisebachii (Degen & Dörfl.) D.A.Webb , Όλυμπος 500 μ. 24-3-13

Saxifraga federici-augusti subsp. grisebachii (Degen & Dörfl.) D.A.Webb , Όλυμπος 500 μ. 24-3-13

Saxifraga federici-augusti subsp. grisebachii (Degen & Dörfl.) D.A.Webb , Όλυμπος 500 μ. 24-3-13

Πέμπτη, 21 Μαρτίου 2013

Ophrys sphegodes subsp. mammosa

Ophrys sphegodes subsp. mammosa
Συν. Ophrys mammosa Desfodaines subsp. mammosa
  
Η Ophrys mammosa είναι ένα εύρωστο φυτό με ύψος 15-50 εκ. Η ταξιανθία  έχει από 2-15 άνθη.Τα Σέπαλα έχουν χρώμα πράσινο λαδί( τα δύο πλευρικά σέπαλα είναι δίχρωμα με κοκκινωπό το κάτω μέρος). Τα πέταλα είναι τριγωνικά και επιμήκη. Το χείλος είναι συνήθως ακέραιο με αρκετή ποικιλομορφία, συνήθως φαρδύ και τετράγωνο, σκούρο καστανοπόρφυρο, με κοντό κοκκινωπό τρίχωμα πιο διακριτό στους ώμους(μαστούς). Ο θυρεός  είναι βυσσινί, μοβ ή σκούρο μπλε με φωτεινό μπλε περίγραμμα σε σχήμα Η. Το γυνοστήμιο είναι κοντό και μυτερό.
Ανθίζει από το Μάρτιο μήνα ως το Μάιο σε λιβάδια, ανοιχτά φρύγανα, ακαλλιέργητεα χωράφια. Οι πρώτες Ophrys mammosa για το 2013 φωτογραφήθηκαν στις 17 Μαρτίου στην περιοχή Γρίτσα Λιτοχώρου.

Το γένος Ophrys


 Οι Ophrys ανήκουν στην οικογένεια Ορχεοειδή.Το γένος  Ophrys  πήρε το όνομα από την αρχαία ελληνική λέξη «οφρύς»(φρύδι). Τα άνθη είναι εντυπωσιακά και μοιάζουν με έντομα. Η γονιμοποίηση στις Ophrys έχει ενδιαφέρον λόγω της σεξουαλικής εξαπάτησης. Τα φυτά μιμούνται σε μορφή (οπτικά αλλά και χημικά) θηλυκά έντομα του είδους που τις γονιμοποιεί(γονιμοποιούνται από υμενόπτερα μέλισσες ή σφήκες).Τα φυτά ανθίζουν λίγες εβδομάδες πριν εκκολαφθούν τα θηλυκά έντομα. Συγχρόνως παράγουν και εκλύουν στην ατμόσφαιρα τη φερεμόνη του θηλυκού εντόμου η οποία διεγείρει τα αρσενικά έντομα που αναζητούν τη σύντροφο των ονείρων τους για συνεύρεση. Χωρίς ανταγωνισμό οι Ophrys με άνθος που μοιάζει με μια θηλυκή Adrena(άγρια μέλισσα)δέχονται  τα αρσενικά  που βρισκόμενα σε αναπαραγωγικό οίστρο σπεύδουν να γονιμοποιήσουν όσες περισσότερες μπορούν. Το αρσενικό επιδίδεται σε ψευδοσυνουσία αλλά μέχρι να αντιληφθεί ότι την πάτησε, η γύρη έχει πασπαλίσει το σώμα του και ασυγκράτητος φεύγει για να αναζητήσει νέες περιπέτειες. Αν καταλήξει σε θηλυκή μέλισσα θα διαιωνίσει το είδος του , αν καταλήξει σε άλλο άνθος θα συνεισφέρει στη διαιώνισή του φυτού.(πηγή: Γ.Μανέτας, Τι θα έβλεπε η Αλίκη στη χώρα των φυτών,N.Πέτρου-Μ.Πέτρου-Μ.Γιαννακούλιας, Ορχιδέες της Ελλάδας, ΕΕΠΦ, 2009, εκδ. οκτω συννεφα).

Ophrys mammosa Desfodaines subsp. mammosa, Όλυμπος 17-3-13

Ophrys mammosa Desfodaines subsp. mammosa, Όλυμπος 17-3-13

Ophrys mammosa Desfodaines subsp. mammosa, Όλυμπος 17-3-13

Δευτέρα, 18 Μαρτίου 2013

Ανεμώνες: Ανεμώνη η ταόμορφη - Anenome pavonina LAM.


Ανεμώνες

Οι ανεμώνες γνωστές και ως αγριοπαπαρούνες, είναι φυτά πολυετή της μεγάλης οικογένειας των Ρανουνγκουλίδων (Ranunculaceae) και απαντώνται σε όλη την Μεσόγειο.  Ξεχωρίζουν από τα άλλα φυτά της ίδιας οικογένειας με τα οποία θα μπορούσαν να μπερδευτούν (παπαρούνες και νεραγκούλες) από τα άνθη τους, τα οποία  δεν έχουν πέταλα και τη θέση των πετάλων τους έχουν πάρει τα σέπαλα, που είναι μεγάλα και έγχρωμα. Έχουν πολυάριθμους στήμονες και καρπούς με πολλά, μικρά αχαίνια, που βγαίνουν πάνω σε κοινό καρποφόριο, στη μέση του άνθους. Ένα ακόμη απαραγνώριστο χαρακτηριστικό είναι ο υπάνθιος σπόνδυλος, ο οποίος αποτελείται από τρία φύλλα και ανάμεσά τους βγαίνει ο ανθικός ποδίσκος, που είναι σχετικά μακρύς και στην κορυφή του βρίσκεται το άνθος.
Τα υπόλοιπα φύλλα τα οποία είναι παλαμόλοβα ή παλαμοσχιδή εμφανίζονται πριν την άνθιση και βγαίνουν όλα στη βάση του φυτού έχοντας μακρείς μίσχους.Το υπόγειο μέρος του φυτού είναι ένα μικρό ρίζωμα ή κόνδυλος που παραμένει ζωντανός κατά την ξερή περίοδο. 



Ανεμώνη η ταόμορφη - Anenome pavonina LΑΜ
Συν.: Anemone hortensis L.
  Κοινή ονομασία: Άγρια παπαρούνα, αγριολαλές 
English name: Peacock anemone

Πρόκειται για πολυετές ριζωματώδες τοξικό γεώφυτο, με σκούρα πράσινα παλαμόλοβα φύλλα. Τα φύλλα του υπάνθιου σπονδύλου είναι ακέραια, λογχοειδή ή με τρεις οδόντες στο άκρο τους και τα κατώτερα έντονα παλαμόλοβα, με οδοντωτούς λοβούς. Τα άνθη είναι ρόδινα, ροζ, ιώδη, ή λευκά και φέρουν πολλά σέπαλα από 7 έως 13. Εχει υπόγειο κόνδυλο, οποίος παράγει μακρόμισχα, παλαμόλοβα φύλλα και ανθοφόρα στελέχη ύψους 15-30 εκ.  Φύεται σε φρύγανα και αγρούς στην Ελλάδα καθώς και σε χώρες της Νότιας Ευρώπης και Τουρκίας. Στον Όλυμπο είναι διάσπαρτο από τα 100 έως τα 1100 μέτρα.
Μπορεί να μπερδευτεί με την Ανεμώνη τη στεφανωματική (Anemone coronaria) από την οποία όμως διακρίνεται λόγω των φύλλων της, που είναι λιγότερο εμφανώς χωρισμένα και απλά λοβωτά, με φαρδύτερους λοβούς ή φυλλάρια.




Ετυμολογία και Μυθολογία 

Το όνομα του γένους του φυτού ίσως να προέρχεται απο την ελληνική λέξη άνεμος και να οφείλεται στην όμορφη νύμφη Ανεμώνη, η οποία ήταν ακόλουθος της θεάς Χλωρίδας (θεάς της βλάστησης). Η Ανεμώνη είχε ερωτευτεί τον άνεμο Ζέφυρο, σύζυγο της θεάς. Όταν το έμαθε η θεά Χλωρίδα αποφασίζει να διώξει την Ανεμώνη από την ακολουθία της, και η Ανεμώνη μόνη πια, πεθαίνει από θλίψη. Η θεά του Έρωτα όμως, Αφροδίτη, την μεταμόρφωσε σε λουλούδι, ώστε να επιστρέφει στη ζωή κάθε άνοιξη.
Υπάρχει και μία ακόμη εκδοχή, για το όνομα του γένους. Ίσως να προέρχεται από τον ερωτικό μύθο του Άδωνι και της Αφροδίτης, σύμφωνα με τον οποίο σκοτώνεται ο Άδωνις όταν πηγαίνει για κυνήγι στο δάσος από έναν άγριο κάπρο. Ο άγριος κάπρος ήταν ο μεταμορφωμένος θεός Άρης που ζήλευε τον Άδωνι και ήθελε να εκδικηθεί την Αφροδίτη, καθώς τον είχε παρατήσει για τον όμορφο Άδωνι. Ως κάπρος, επιτίθεται στον Άδωνι και τον πληγώνει θανάσιμα. Η Αφροδίτη ακούει τα βογκητά του Άδωνι σπεύδει να τον βρει, αλλά είναι πολύ αργά. Από τα δάκρυα της που ήταν όσες και οι σταγόνες του αίματος του Άδωνι, φύτρωσαν τριαντάφυλλα και από τις σταγόνες του αίματος του Άδωνι, φύτρωσε ένα φυτό που πήρε το όνομα του Άδωνι (Adonis annua). Ίσως όμως από τις σταγόνες του αίματος να φύτρωσαν και οι ανεμώνες που είναι πολύ πιο διαδεδομένες και κοινές στην Ελλάδα.
Όσον αφορά το όνομα του είδους, προέρχεται από τις λατινικές λέξεις pavo - pavonis που σημαίνει παγώνι (αρχαία ελληνική = ταώς) εξ ού και ταόμορφη. Ίσως αυτός ο επιθετικός προσδιορισμός να ήταν μία μεταφορική ονομασία, λόγω της κομψότητας του λουλουδιού που παρομοιάζονταν με τη κομψότητα του παγωνιού. Ίσως πάλι να αναφέρεται στο βαθύ μπλε "μάτι" του λουλουδιού από τους πολυάριθμους  μπλε στήμονες, στη μέση του άνθους, που θυμίζουν το χαρακτηριστικό μπλε μάτι που φέρει το παγώνι στην ουρά του.


Ανεμώνη η ταόμορφη - Anenome pavonina LΑΜ. Πλάκα Λιτοχώρου, 31-3-2010


Ανεμώνη η ταόμορφη - Anenome pavonina LΑΜ., Όλυμπος, 10-4-2010.


Ανεμώνη η ταόμορφη - Anenome pavonina LΑΜ., Πλάκα Λιτοχώρου 10-3-2013
       

Ανεμώνη η ταόμορφη - Anenome pavonina LΑΜ., Όλυμπος, 6-4-2012


Ανεμώνη η ταόμορφη - Anenome pavonina LΑΜ., Όλυμπος, 6-4-2012

Ανεμώνη η ταόμορφη - Anenome pavonina LΑΜ., Όλυμπος, 10-4-2010

Ανεμώνη η ταόμορφη - Anenome pavonina LΑΜ., Όλυμπος, 17-3-2013